Intelligenzaktion

Intelligenzaktion – niemiecka akcja przeciwko polskiej inteligencji Górny Śląsk – Rejencja Katowicka 1939–1940 r.

Tylko naród, którego warstwy kierownicze zostaną zniszczone, da się zepchnąć do roli niewolników – te słowa kanclerza Rzeszy Adolfa Hitlera najlepiej oddają cele akcji, w wyniku której od pierwszych chwil wojny represjom poddano polską inteligencję, elitę kulturalną i polityczną oraz duchowieństwo. Niemcy nie oszczędzili również właścicieli ziemskich i przedsiębiorców oraz przedstawicieli różnych grup zawodowych mieszkańców Górnego Śląska i terenów przyłączonych do Rejencji Katowickiej.

Na dwudziestu czterech planszach zaprezentowane zostały informacje dotyczące poszczególnych faz akcji, sylwetki osób poddanych represjom przez Niemców oraz niemieckich obozów koncentracyjnych, w których były przetrzymywane ofiary.
Po raz pierwszy zaprezentowane zostały fotografie i dokumenty pochodzące ze zbiorów rodzinnych potomków bohaterów wystawy. Obszerny zestaw ilustracji uzupełniają materiały pochodzące m.in. z Archiwum Archidiecezjalnego w Katowicach, Archiwum parafii pw. św. Szczepanaw Katowicach, Archiwum Państwowego w Katowicach, Biblioteki Śląskiej, Centralnego Archiwum Wojskowego, Museu d’Història de Catalunya – Fons Amical de Mauthausen, Instytutu Pamięci Narodowej, Narodowego Archiwum Cyfrowego, Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau oraz The US National Archives and Records Administration.

Premiera wystawy miała miejsce w siedzibie Sejmu RP w Warszawie w marcu 2018 r., a następnie była prezentowana w Urzędach Wojewódzkich w Katowicach i Opolu, a także m.in. w Bielsku-Białej, Piekarach Śląskich, Świętochłowicach, Strzegomiu oraz byłym niemieckim obozie koncentracyjnym Gross-Rosen. W kwietniu 2019 r. przy współpracy ze środowiskami polskimi w Niemczech oraz Konsulatem RP w Kolonii po raz pierwszy zaprezentowano wystawę w Essen, natomiast we wrześniu tego samego roku przy współpracy z Ambasadą RP wystawa została przedstawiona Berlinie.

Wystawa powstała z inicjatywy historyka i publicysty dr. Andrzeja Krzystyniaka, natomiast jej autorem jest Łukasz Kobiela. Powstanie ekspozycji stanowi pierwszy etap projektu obejmującego również publikację wydawnictwa oraz poszerzenie prezentacji o losy kolejnych ofiar „Intelligenzaktion”.